Gramatyka niemiecka · C2

Poziomy stylu i rejestr: podniosły, neutralny, potoczny

Stilebenen und Register: gehoben, neutral, umgangssprachlich

StilebenenStilbruchformelles Registermündliches Register

Reguła

Każde słowo należy do jakiegoś poziomu stylu: 'verscheiden' (podniosły), 'sterben' (neutralny), 'abkratzen' (ordynarny). Na poziomie C2 nie chodzi już o to, by zostać zrozumianym, lecz o to, by konsekwentnie utrzymać poziom. Do złamania rejestru dochodzi, gdy w oficjalnym tekście pojawiają się słowa potoczne ('echt', 'krass', 'hinkriegen', 'Sachen', 'kriegen', 'total') albo gdy codzienna rozmowa nagle brzmi jak język urzędowy ('Ich bitte um Kenntnisnahme'). Cechy rejestru oficjalnego: nominalizacje, strona bierna i jej zamienniki, grzecznościowy Konjunktiv ('Ich wäre Ihnen dankbar, wenn …'), czasowniki takie jak 'erhalten' zamiast 'kriegen', 'bewältigen' zamiast 'hinkriegen', 'tatsächlich' zamiast 'echt', brak partykuł modalnych w rodzaju 'halt' i 'eh'. Cechy rejestru mówionego: krótkie zdania główne, partykuły (doch, mal, eben), wyrazy wzmacniające, elementy wynoszone poza klamrę zdaniową. Różne typy tekstów wymagają różnych poziomów: reklamacja lub ekspertyza – od podniosłego do neutralnego, e-mail do kolegów – neutralny, czat z przyjaciółmi – potoczny.

Przykłady

Ich wäre Ihnen dankbar, wenn Sie mir die Unterlagen bis Freitag zukommen lassen könnten. (formell)

Byłbym wdzięczny, gdyby zechcieli mi Państwo przekazać dokumenty do piątku. (styl oficjalny)

Kannst du mir die Sachen bis Freitag schicken? (mündlich)

Możesz mi przysłać te rzeczy do piątku? (język mówiony)

Die Verwaltung hat den Rückstand inzwischen bewältigt. / Die haben das inzwischen hingekriegt.

Administracja uporała się tymczasem z zaległościami. / Już to ogarnęli.

Der Verstorbene ist gestern friedlich entschlafen. (gehoben) / Er ist gestern gestorben. (neutral)

Zmarły odszedł wczoraj w spokoju. (styl podniosły) / Umarł wczoraj. (styl neutralny)

Uwaga

• Sehr geehrte Frau Dr. Lenz, ich habe das Formular echt nicht hingekriegt. → Sehr geehrte Frau Dr. Lenz, es ist mir leider nicht gelungen, das Formular korrekt auszufüllen.
  'echt' i 'hinkriegen' są potoczne i łamią oficjalny rejestr, który narzuca forma zwrotu do adresata.
• Hey Jonas, ich ersuche dich um Übersendung der Fotos vom Wochenende. → Hey Jonas, schick mir doch mal die Fotos vom Wochenende.
  'ersuchen um Übersendung' to język urzędowy; wśród przyjaciół brzmi ironicznie albo mimowolnie śmiesznie.
• In dem Gutachten wird festgestellt, dass die Brücke total kaputt ist. → In dem Gutachten wird festgestellt, dass die Brücke erheblich beschädigt ist.
  'total kaputt' to język potoczny; ekspertyza wymaga precyzyjnych, neutralnych słów, takich jak 'erheblich beschädigt' czy 'nicht mehr tragfähig'.

Reguła po niemiecku

Jedes Wort gehört zu einer Stilebene: „verscheiden“ (gehoben), „sterben“ (neutral), „abkratzen“ (derb). Auf C2-Niveau geht es nicht mehr darum, verstanden zu werden, sondern darum, die Ebene durchzuhalten. Ein Stilbruch entsteht, wenn in einem formellen Text umgangssprachliche Wörter auftauchen („echt“, „krass“, „hinkriegen“, „Sachen“, „kriegen“, „total“) oder wenn ein Alltagsgespräch plötzlich nach Amtsdeutsch klingt („Ich bitte um Kenntnisnahme“). Kennzeichen des formellen Registers: Nominalisierungen, Passiv und Passiversatz, Konjunktiv der Höflichkeit („Ich wäre Ihnen dankbar, wenn …“), Verben wie „erhalten“ statt „kriegen“, „bewältigen“ statt „hinkriegen“, „tatsächlich“ statt „echt“, keine Abtönungspartikeln wie „halt“ und „eh“. Kennzeichen des mündlichen Registers: kurze Hauptsätze, Partikeln (doch, mal, eben), Verstärker, Ausklammerung. Verschiedene Textsorten verlangen verschiedene Ebenen: Beschwerde und Gutachten gehoben bis neutral, E-Mail an Kollegen neutral, Chat mit Freunden umgangssprachlich.

Gdzie pojawia się w kursie

• Rejestr i styl (C2)
• Filozofia i dyplomacja (C2)

Więcej gramatyki C2: wszystkie reguły C2 · kurs C2.