Którego egzaminu z niemieckiego potrzebujesz?

Wybór egzaminu

• Goethe B1/B2 są modułowe (zdajesz i certyfikujesz moduł po module, powtarzasz tylko niezdany moduł); telc B1/B2 to jeden egzamin z częścią pisemną i ustną, które obie muszą osiągnąć 60 %, ale niezdaną część można zwykle powtórzyć samą w ciągu roku.
• telc ma osobną część Sprachbausteine (gramatyka i słownictwo w tekstach z lukami); Goethe nie ma osobnej części gramatycznej – gramatyka liczy się w pisaniu i mówieniu.
• Goethe B1 Sprechen zawiera ustrukturyzowaną prezentację z pięcioma slajdami; telc B1 Sprechen ma część na poznanie się, rozmowę o krótkim tekście lub statystyce oraz zadanie planowania. Oba to egzaminy w parach.
• Goethe B1 Schreiben ma trzy zadania (nieformalny e-mail, tekst z opinią, krótka formalna wiadomość); telc B1 ma jeden półformalny/formalny list z czterema Leitpunkte. Goethe B2 wymaga co najmniej 150 + 100 słów w dwóch zadaniach; telc B2 wymaga jednego listu na około 150 słów lub więcej z wyborem między dwoma zadaniami.
• DTZ jest bezpłatny dla uczestników kursu integracyjnego, podaje A2 lub B1 dla każdego obszaru i jest zaprojektowany pod codzienne życie w Niemczech (listy do urzędów, wynajmujących, szkół). Jest uznawany do zezwolenia na pobyt stały i nadania obywatelstwa tak jak Goethe/telc B1; do przyjęcia na studia lub uznania kwalifikacji zawodowych instytucje zwykle wymagają zamiast tego Goethe, telc, ÖSD lub TestDaF/DSH na wymaganym poziomie.
• ÖSD (Austria) oferuje równoważne egzaminy A1–C2 uznawane w Niemczech, Austrii i Szwajcarii; ÖSD Zertifikat B1 to ten sam egzamin co Goethe-Zertifikat B1 (opracowany wspólnie).
• Trudność jest porównywalna na tym samym poziomie CEFR; wybieraj według preferowanego formatu (modułowy czy jeden egzamin, prezentacja czy statystyka), dostępności terminów, ceny i tego, co akceptuje docelowa instytucja.
• Powyżej B2, na studia w Niemczech (HRK/KMK Rahmenordnung RO-DT, §§ 4, 7 i 8): DSH ustala i prowadzi każda uczelnia, a wynik podaje jako DSH-1/DSH-2/DSH-3 (DSH-2 to zwykły poziom przyjęcia); TestDaF to jeden centralny egzamin w licencjonowanych centrach, z wynikiem TDN 3/4/5 dla każdej części (TDN 4 we wszystkich czterech częściach to zwykły poziom przyjęcia); Goethe-Zertifikat C2: GDS, ÖSD Zertifikat C2 i telc Deutsch C1 Hochschule zwalniają z wymogu DSH/TestDaF; ÖSD Zertifikat C1 jest uznawany przez niektóre niemieckie uczelnie (osd.at je wymienia) – w przypadku Goethe-Zertifikat C1 lub innego certyfikatu sprawdź własną listę instytucji. Goethe C1/C2 i ÖSD C2 są modułowe; telc C1 Hochschule ma część pisemną i ustną, które obie muszą osiągnąć 60 %.

Poziomy i ile zajmują

• Poziomy CEFR (ESOKJ): A2 = użytkownik podstawowy (codzienne rutynowe czynności, proste wymiany zdań), B1 = użytkownik samodzielny (główne wątki jasnej, standardowej wypowiedzi, spójny tekst na znane tematy, opisywanie doświadczeń i planów, podawanie uzasadnień), B2 = rozumie złożone teksty, dyskutuje abstrakcyjnie, pisze jasne, szczegółowe teksty i argumentuje swoje stanowisko.
• C1 = użytkownik biegły: mówi spontanicznie i płynnie, zna potoczne idiomy i potrafi świadomie różnicować styl, utrzymuje wysoki stopień poprawności gramatycznej (opis telc), porozumiewa się w złożonych kontekstach społecznych i zawodowych z wysokim stopniem poprawności i stosowności (opis ÖSD). C2 = rozumie z łatwością praktycznie wszystko, co czyta lub słyszy, streszcza informacje z kilku źródeł pisanych i mówionych, podając uzasadnienia i wyjaśnienia, wypowiada się spontanicznie, bardzo płynnie i precyzyjnie, oddając subtelne odcienie znaczeń (opis Goethe-Institut).
• Goethe-Institut zaleca orientacyjnie 200–350 lekcji (po 45 min) przed A2, 350–650 przed B1, 600–800 przed B2, 800–1000 przed C1 i co najmniej 1000 przed C2; rzeczywista potrzeba zależy od osoby uczącej się.
• Oficjalne bezpłatne materiały do ćwiczeń: Goethe-Institut publikuje na goethe.de zestawy „Modellsatz” i „Übungssatz” dla każdego poziomu (z nagraniami i kluczami odpowiedzi); telc publikuje na telc.net pliki PDF „Übungstest” z nagraniami; BAMF i telc publikują Modelltests do DTZ. Ćwicz zawsze na aktualnych wersjach tych materiałów.
• Certyfikaty formalnie nie tracą ważności, ale uczelnie, pracodawcy i urzędy imigracyjne często wymagają certyfikatu nie starszego niż 1–2 lata; sprawdź wymagania danej instytucji.
• Ceny ustala centrum egzaminacyjne; w Niemczech egzamin B1 kosztuje zwykle około 150–300 EUR, B2 nieco więcej. Terminy rejestracji upływają zazwyczaj na kilka tygodni przed datą egzaminu.
• Do nadania niemieckiego obywatelstwa (Einbürgerung: poziom B1) i zezwolenia na pobyt stały (Niederlassungserlaubnis: zwykle B1) uznawane są m.in. Goethe-Zertifikat, telc Deutsch, ÖSD i DTZ; sprawdź aktualne zasady właściwego urzędu, bo się zmieniają.
• Rejestr: w jednym liście nie wolno mieszać „du” i „Sie”; listy formalne zaczynają się od „Sehr geehrte Damen und Herren,” / „Sehr geehrte Frau X,” i kończą zwrotem „Mit freundlichen Grüßen” (bez przecinka po zwrocie końcowym, imię i nazwisko w następnym wierszu); listy nieformalne zaczynają się od „Liebe Anna,” / „Lieber Tom,” i kończą „Liebe Grüße” lub „Viele Grüße”. Po przecinku zamykającym zwrot powitalny pierwsze słowo piszemy małą literą, chyba że jest to rzeczownik lub „Sie”.
• ÖSD (Österreichisches Sprachdiplom Deutsch) to odrębny organizator – nie Goethe i nie telc: uznawany przez państwo austriacki system egzaminów prowadzony przez niezależne stowarzyszenie non-profit, z egzaminami od ÖSD Zertifikat A1 do ÖSD Zertifikat C1 i ÖSD Zertifikat C2 (plus wersje dla młodzieży i zawodowe). Austriackie uczelnie uznają certyfikaty ÖSD od B1 do C2 – wymagany poziom zależy od uczelni i kierunku – jako potwierdzenie znajomości języka przy przyjęciu na studia niemieckojęzyczne (a od semestru letniego 2019 już przy składaniu wniosku wymagają A2); niemieckie uczelnie uznają ÖSD Zertifikat B2, C1 lub C2 w zależności od uczelni, a na mocy HRK/KMK Rahmenordnung (RO-DT § 8) ÖSD Zertifikat C2 zwalnia z wymogu DSH/TestDaF. Powyżej B2 wybór to zatem Goethe C1/C2, telc Deutsch C1 Hochschule, TestDaF, DSH lub ÖSD C1/C2 – wybieraj według tego, co wymienia docelowa instytucja.

Strategia i częste błędy

• Czytanie: najpierw przeczytaj pytania, podkreśl słowa kluczowe, zacznij od łatwych Teile (dopasowywanie ogłoszeń, tekst z instrukcją), pomijaj i wracaj, i zostaw około 5 minut na przeniesienie wszystkich odpowiedzi na Antwortbogen – oceniany jest tylko Antwortbogen. Zadania na dopasowanie: skreślaj wykorzystane już ogłoszenia; licz się z tym, że dla niektórych osób odpowiedź to „kein passendes Angebot”/„x”, i nie dopasowuj na siłę. Zadania z opinią (ja/nein): komentarz może zawierać „aber” – decyduj według ogólnego stanowiska, nie według pierwszego zdania.
• Słuchanie: wykorzystaj czas na czytanie przed każdą częścią, by przewidzieć temat i rodzaj szukanej informacji (liczba, miejsce, powód). Zaznaczaj odpowiedzi w trakcie słuchania, nigdy potem z pamięci. W częściach odtwarzanych dwa razy pierwsze odsłuchanie poświęć na główną myśl, a drugie na sprawdzenie. Nie zatrzymuj się na nieznanym słowie; zaraz będzie następne pytanie. Lepiej zgadnij, niż zostaw puste (nie ma punktów ujemnych).
• Pisanie: poświęć 2–3 minuty na plan (jedna linijka na każdy punkt treści), pisz, a potem zostaw 3–5 minut na sprawdzenie końcówek czasowników, pozycji czasownika w zdaniach podrzędnych (weil/dass/obwohl przesuwają czasownik na koniec), wielkiej litery w rzeczownikach, „Sie/Ihnen/Ihr” wielką literą w listach formalnych, przecinków przed „dass/weil”, zwrotu powitalnego i końcowego. Uwzględnij KAŻDY punkt treści; brakujący punkt kosztuje więcej niż kilka drobnych błędów gramatycznych. Wyuczony na pamięć tekst, który nie pasuje do zadania, jest karany. Trzymaj się orientacyjnej długości: wyraźnie za krótkie odpowiedzi tracą punkty; niewielkie przekroczenie jest w porządku.
• Mówienie: reaguj na partnera (pytania, zgoda, sprzeciw), nie wygłaszaj monologu w zadaniu dialogowym; czas na przygotowanie wykorzystaj na hasła, nie na pełne zdania; gdy nie rozumiesz, zapytaj („Könntest du das bitte wiederholen?”). Wymowa też jest oceniana: mów powoli i wyraźnie.
• Typowe błędy uczących się, które widzą egzaminatorzy: zła pozycja czasownika po spójnikach podrzędnych, brakujące lub błędne rodzajniki/końcówki przymiotników, celownik/biernik po przyimkach (in + Akk = kierunek, in + Dat = miejsce), Perfekt z niewłaściwym czasownikiem posiłkowym, „ich bin 20 Jahre” (brak „alt”), „Ich habe Interesse für” (poprawnie: „an”), mieszanie du/Sie, „Mit freundlichen Grüßen,” z przecinkiem, pomijanie podmiotu po elemencie wysuniętym na początek (czasownik musi zostać na pozycji 2).
• Plan czasowy (przykład B1): 6–8 tygodni, 45–60 minut dziennie; co tydzień jeden pełny zestaw słuchania i jeden zestaw czytania z oficjalnego Modellsatz, dwa zadania pisemne na czas, trzy sesje mówienia (nagrywaj się), słownictwo tematami (Arbeit, Wohnen, Gesundheit, Reisen, Medien, Umwelt, Bildung, Familie, Einkaufen, Freizeit, Ernährung, Verkehr, Ämter) z rodzajem, liczbą mnogą i jednym zdaniem przykładowym; pełny próbny egzamin na czas w ostatnim tygodniu.